fbpx

Kalibracja, wzorcowanie, sprawdzanie, legalizacja, adiustacja

Jak się nie pogubić w pojęciach metrologicznych?

Podczas audytu klienta lub audytu certyfikującego możemy zostać poproszeni o świadectwo kalibracji przyrządu pomiarowego. Inny audytor poprosi o świadectwo wzorcowania, może zapytać czy suwmiarka była sprawdzona, waga zalegalizowana lub czy dokonano adiustacji. Wszystkie z pojęć krążących po normach mogą wprowadzić niemały chaos dla każdego, kto stoi z boku i obserwuje rozmowę z audytorem.

Czym jest spójność pomiarowa? 

Norma ISO 9001:2015 w punkcie 7.1.5 wymaga od organizacji by określiła i zapewniła zasoby potrzebne do zapewnienia ważnych i wiarygodnych wyników. Związane jest to ze spełnieniem tzw. spójności pomiarowej, a więc dowodu na to, że pomiary, które stosujemy w organizacji są wiarygodne. Żeby zrozumieć spójność pomiarową trzeba odnieść się do wyższego poziomu abstrakcji. Pod koniec XVIII wieku Biuro Miar i Wag w Sevres nieopodal Paryża zdefiniowało pojęcie metra. Był on mianowicie 1/40 mln południka paryskiego – w dokładności 350 mikronów. Był to pierwszy wzorzec, który ewoluował wraz z postępem technicznym aż do definicji z 20.05.2019 roku przyjętej podczas XXVI Generalnej Konferencji Miar odnoszącej się do prędkości światła w próżni. Tak więc reasumując, przyjęto jedną metodę obliczania wzorca idealnego dla jednostki metra, który przechowywany jest w Międzynarodowym Biurze Miar i Wag w Sevres. Jednostki krajowe, takie jak Główny Urząd Miar (GUM) są zobowiązane do przechowywania swojego wzorca, który jest weryfikowany z wzorcem idealnego metra w Sevres. Kolejno jednostki akredytowane porównują swoje wzorce do wzorca GUM. A każda z firm odnosi się do wzorców jednostek akredytowanych. Proces zachowania spójności pomiarowej odnosi się więc do metra idealnego przez szereg instytucji powiązanych aż do samego Międzynarodowego Biura Miar i Wag pod Paryżem.

RADMOT - Wiedza o CNC - pojęcia metrologiczne

Czym jest kalibracja i wzorcowanie?  

Pierwszym z procesów spójności pomiarowej jest wzorcowanie, określane zamiennie pojęciem kalibracji. Definiuje się je jako zbiór operacji ustalających w określonych warunkach relację pomiędzy odwzorowanymi przez wzorzec pomiarowy wartościami wielkości i ich niepewnościami pomiaru, a odpowiadającymi im wskazaniami wraz z ich niepewnościami. Prostszymi słowami, celem tego procesu jest zapewnienie, że wyposażenie pomiarowe zachowuje swoje możliwości metrologiczne i umożliwia na podstawie wiarygodnych wyników pomiaru stwierdzić czy wyrób jest zgodny lub niezgodny z wymaganiami. W przeprowadzeniu wzorcowania uwzględnia się pięć kluczowych elementów: środowiskowe warunki (temperatura, wilgotność laboratorium), wzorce pomiarowe (odpowiednie, przydatne, spójne), kompetencje osoby dokonującej kalibracji, dokumentacja (procedury i instrukcje wzorcowania) oraz zakres działania laboratorium (tj. co w nim wzorcujemy, jakimi wzorcami i jaką procedurą się posługujemy). Pytanie audytora o świadectwo wzorcowania jest więc pytaniem o autentyczność i obiektywność wyniku pomiarowego – czy jesteśmy w stanie w jakikolwiek sposób zapewnić, że przeprowadzone pomiary są zgodne z jednostką miary jaką się posługujemy.

RADMOT - Wiedza o CNC - pojęcia metrologiczne

Czym jest adiustacja i legalizacja? 

Kolejnym pojęciem jest adiustacja. Definiujemy ją jako zbiór czynności, których celem jest przywrócenie przyrządu do stanu działania odpowiadającego jego przeznaczeniu. A więc gdy zerujemy suwmiarkę wówczas dokonujemy jej adiustacji. Dotyczy to także mikrometrów, wysokościomierzy, średnicówek. W tym kontekście należy także zdefiniować pojęcie legalizacji, jako zbiór czynności obejmujących sprawdzenie, stwierdzenie i poświadczenie dowodem legalizacji, że przyrząd pomiarowy spełnia wymagania. Dokonuje tego wyłącznie Urząd Miar lub jednostki posiadające ku temu uprawnienia (producent, dystrybutor). O legalizacji mówimy wówczas, gdy dany przyrząd pomiarowy wskazuje wielkości, które są podstawą do określenia wielkości kwot w obrocie gospodarczym. A więc waga, na której w sklepie mięsnym sprzedawca sprawdza ile musimy zapłacić za wędlinę musi posiadać legalizację. Jeśli dostajemy zdjęcie z fotoradaru lub niespodziewanie na drodze zatrzymuje nas policja stwierdzając przekroczenie prędkości – możemy poprosić o świadectwo legalizacji fotoradaru. Wszędzie tam, gdzie za mierzoną jednostką stoi pieniądz wymagana jest legalizacja.

Poszukujesz dostawcy elementów metalowych?

Oferujemy precyzyjną obróbkę CNC. Specjalizujemy się w toczeniu i frezowaniu metali w tym stali nierdzewnej, aluminium oraz mosiądzu.

Czym jest sprawdzenie?  

W normie ISO 9001:2015 pojawia się także pojęcie sprawdzenia. Niestety w wyjaśnieniu terminologii w normie ISO 9000:2015 nie ma przywołanej definicji. Jedyna jaka pojawia się w aktach normatywnych to ta, która definiuje legalizację – jej elementem jest właśnie sprawdzenie. Rozumiemy je jako czynności stwierdzające zgodność narzędzia pomiarowego z wymaganiami przepisów legalizacyjnych, zaleceniami norm lub warunkami technicznymi. W praktyce oznacza to, że celem sprawdzenia nie jest ustalenie czy błędy wskazań przyrządu pomiarowego nie przekraczają dopuszczalnych warunków granicznych. Jeśli przyrząd pomiarowy był sprawdzony, został sporządzony raport ze sprawdzenia to może w myśl normy zostać dopuszczony bez świadectwa kalibracji.

Wszystkie z przywołanych definicji mają służyć jako narzędzie do organizacji laboratorium pomiarowego zapewniającego spójne i obiektywne pomiary.

Jak automatyzacja produkcji zmienia przemysł?
Jak automatyzacja produkcji zmienia przemysł?

Światowe Forum Ekonomiczne szacuje, że do 2025 roku przemysł metalurgiczny oraz górniczy zarobią o 56 miliardy dolarów więcej niż dotychczas! Skąd tak duży wzrost? Jakie są pozostałe skutki wpływu automatyzacji produkcji na przemysł? Sprawdź!

RADMOT - produkcja seryjna
Wyzwania, jakie stawia rynek przed firmami produkcyjnymi

Na działalność firm produkcyjnych mają wpływ zarówno problemy globalnej gospodarki, jak i rozwój konkurencji czy technologii. Z jakimi wyzwaniami w najbliższych latach będą musiały zmierzyć się firmy produkcyjne? Dowiedz się z naszego artykułu!

Czy jest różnica między prętem ciągnionym a walcowanym?
Czy jest różnica między prętem ciągnionym a walcowanym?

Starożytni uczniowie Pitagorasa twierdzili, że liczby są prototypem rzeczywistości. Cały świat można odwzorować za pomocą liczb określając długość, wysokość, masę, itp. Inspiracją ich teorii był system miar stworzony przez starożytnych Egipcjan, stanowiący podstawę wykonania budowli, wzbudzających po dziś dzień podziw turystów. Najstarszą…